انواع بازار در بورس کالا


تالارهای مختلف بورس کالای ایران امروز شنبه ۲۹ مرداد ماه میزبان معامله ۶۵۱ هزار و ۴۱۱ تن انواع کالا و محصول بودند.

بورس کالا | انواع قراردادها در بازار بورس کالای ایران

بورس کالا هم مانند بورس و فرابورس سازمان یافته است و همان طور که از نامش پیداست در آن کالا مورد معامله قرار می گیرد.

در این بازار معمولا تعداد زیادی عرضه کننده و خریدار وجود دارد که از طریق کارگزاران معامله می کنند.

بازار بورس کالا کجاست؟

همانطور که در مقالات دیگر به آن اشاره کردیم بازار سرمایه به چهار دسته تقسیم می شود که عبارتند از : بورس اوراق بهادار ، فرا بورس، بورس کالا و بورس انرژی

شرکت کنندگان بازار بورس کالا چه کسانی هستند؟

تولید کنندگان و بازرگانی های مواد اولیه

تولید کنندگان و بازارگانان با استفاده از داد و ستد در بورس می توانند خود را در برابر نوسانات قیمت ایمن سازند.

مصرف کنندگان

برای مصرف کنندگان نیز بورس کالا مکان مناسبی برای خرید مواد اولیه مورد نیازشان می باشد. زیرا با این نوع معامله سود بیشتری به شرکت وارد می شود.

مهم ترین اهداف در بازار بورس کالا

  1. ایجاد بازاری قانونمند برای سهولت در داد و ستد و معامله کالا
  2. ایجاد مکانی برای معاملات نقدی کالا با ابزار مناسب
  3. ساماندهی بازار کالاهایی مانند محصولات کشاورزی، فلزات و پتروشیمی
  4. حذف واسطه گری و خرید و فروش به صورت مستقیم بین فروشنده و خریدار عمده و واقعی
  5. کاهش نوسانات قیمت در بازار و کاهش ریسک

تصویری از شرکت بورس ایران

زمینه های فعالیت بورس کالا

  1. محصولات صنعتی و معدنی
  2. محصولات پتروشیمی و مواد شیمیایی
  3. محصولات کشاورزی
  4. معاملات مشتقه
  5. کالاهای بازارهای فرعی

انواع قراردادها در بورس کالای ایران

قرارداد نقدی

در این نوع قرارداد پرداخت وجه و تحویل کالا در زمان معامله انجام می شود.

قرارداد نسیه

در قرارداد نسیه، کالا هنگام معامله تحویل داده می شود ولی برای آن سر رسید پرداخت تعیین می کنند که هزینه آن در تاریخ سررسید پرداخت می گردد.

قرارداد سلف

در این قرارداد بهای کالا در هنگام معامله پرداخت می گردد و برای تحویل کالا زمانی در آینده تعیین می گردد.

تصویر ساختمان بورس کالای ایران

قرارداد آتی

قراردادی است که در آن فروشنده متعهد می شود که در تاریخی معین مقدار مشخصی از کالا را به قیمتی که الان تعیین شده است می فروشد و در مقابل خریدار متعهد می گردد که آن کالا را با مشخصات خریداری کند و برای جلوگیری از امتناع طرفین قرارداد باید مبلغی را به عنوان ضمانت نزد اتاق پایاپای بگذارند.

اتاق پایاپای از آنها وکالت می گیرد که در صورت تغییراتی در معامله بخشی از وجه را به طرفین پرداخت کند و در تاریخ سر رسید، بهای کالا تسویه می شود.

قرارداد سلف استاندارد

در این نوع قرارداد فروشنده مقدار مشخصی کالا را در ازای دریافت بهای نقد به فروش می رساند و برای تحویل آن به خریدار زمانی را تعیین می کنند. خریدار نیز می تواند معادل دارایی خریداری شده را طی قرارداد سلف موازی استاندارد به فروش رساند.

قرارداد اختیار معامله

در این نوع قرارداد یک طرف معامله اختیار حق خرید و فروش کالا را از طرف دیگر خریداری می کند.

صندوق های کالایی

صندوق کالایی قابل معامله یکی از ابزارهای مالی نوین است که به سرمایه داران این امکان را می دهد که کالایی را خریداری نمایند و مسئولیت نگهداری از آن را نداشته باشند در این صورت هم صاحب آن کالا هستند ولی مسئولیتی در قبال هزینه های جانبی آن یعنی حمل و نقل یا انبارداری ندارند.

گواهی سپرده کالایی

براساس مصوبه شورای عالی بورس و اوراق بهادار، گواهی سپرده کالایی، اوراق بهاداری است که موید مالکیت دارنده آن بر مقدار معینی کالاست و پشتوانه آن قبض انبار استانداردی است، که توسط انبارهای مود تایید بورس صادر می شوند.

بازار مشتقه (Derivative) چیست؟ + نحوه خرید و فروش در بازار مشتقه

 بازار مشتقه (Derivative) چیست؟ + نحوه خرید و فروش در بازار مشتقه

بازار مشتقه (Derivative Market)، یکی از ارکان مهم بورس کالا به شمار می‌رود. اگر در بازار سرمایه فعالیت داشته باشید یا این‌که قصد سرمایه‌گذاری در این بازار پرطرفدار را داشته باشید، قطعا نام بازار مشتقه به گوش شما رسیده است.

در واقع بازار مشتقه یک بازار جدید در بورس کالا به حساب می‌آید که آپشن‌های به‌روز دارد و بر اساس بازارهای روز دنیا طراحی گشته است. به‌صورت کلی این بازار بر اساس یک دارایی پایه که جزو کالاهای اساسی است، طراحی گشته است و عرضه و تقاضا در این بازار، نقش زیادی در کشف قیمت اوراق مشتقه ندارد.

بازار مشتقه چیست؟

به‌طورکلی، بورس کالای ایران، شامل چهار زیر مجموعه به نام بازار فیزیکی، بازار مشتقه، بازار مالی و فرعی است. معمولا در بازار فیزیکی، با توجه به نام آن، کالاهای اساسی مانند محصولات پتروشیمی، فلزات اساسی و محصولات پالایشگاهی به‌صورت فیزیکی معامله می‌شوند. در کنار این معاملات، بازار جدیدی به نام بازار مشتقه نیز وارد این عرصه بورس کالا گشته و علاقه‌مندان زیادی را نیز به خود جلب کرده است.

بازار مشتقه، در واقع بازار مدرنی است که بر این اساس، خریدار و فروشنده، با توجه به قیمت توافقی کالای مورد نظر خود را پیش خرید یا پیش فروش می‌کنند. همچنین در زمان حال کالایی نقل و انتقال پیدا نمی‌کند و زمان تحویل آن در آینده است. در این بازار، اوراق مشتقه مانند قراردادهای آتی و اختیار معامله خرید و فروش، مورد معامله قرار می‌گیرند. این اوراق در ابتدا تنها بر روی دارایی پایه زعفران، خرید و فروش می‌شد اما با گذشت زمان، کالاهایی مانند زیره و پسته نیز وارد بورس کالا و بازار مشتقه شدند.

یکی از مهم‌ترین جذابیت‌های معاملات مشتقه، دو طرفه بودن آن‌هاست. بر همین اساس معاملات به‌ صورت اهرمی عمل می‌کنند و می‌توانید بیش از سرمایه خود سود کنید یا اینکه به‌صورت کلی تمام سرمایه خود را از دست دهید. علاوه بر این، دو طرف خریدار و فروشنده می‌توانند پیش از پایان قرارداد، از معامله خارج شوند و زیان یا سود خود را شناسایی کنند.

بازار مشتقه چیست

انواع اوراق مشتقه

به‌صورت کلی، با توجه به آنچه گفته شد، اوراق مشتقه به دو صورت قرار دادهای آتی و قرارداد اختیار معامله خرید و فروش وجود دارند و تمامی کالاها یا دارایی‌های پایه بر اساس همین دو نوع اوراق مشتقه، معامله می‌شوند.

• قراردادهای آتی (Future Contract)

در واقع قرارداد آتی در بازار مشتقه، با یک قیمت مشخص و حجم معامله تعیین شده بر اساس قوانین سازمان بورس اوراق بهادار تهران، مورد معامله قرار می‌گیرند. در ابتدا لازم به ذکر است که در زمان شروع معامله، هیچ یک از طرفین خریدار و فروشنده اقدام به نقل و انتقال کالا یا پول نقد نمی‌کنند و این قرارداد تنها به‌صورت یک قرار داد در بورس کالا ثبت می‌شود تا موعد تحویل آن فرا رسد. البته برای اینکه دو طرف خریدار و فروشنده، از انجام قرارداد خیالشان راحت شود، مبلغی را بر حسب قانون اوراق بورس بهادار تهران (۱۰-۲۵ درصد قیمت کل معامله)، به اتاق پایاپای پرداخت می‌کنند.

لازم به ذکر است که اتاق پایاپای حکم نظارت بر انجام معاملات بورس کالا و بازار مشتقه را بر عهده دارد و واسطه‌ای میان خریدار و فروشنده است. این نوع قرار دادها، معمولا زمانی شکل می‌گیرند که خریدار به این نتیجه برسد که در آینده کالای مورد نظر او گران خواهد شد و اقدام به انجام قرار دادهای آتی می‌کند. لازم به ذکر است که در اصطلاح به قرار داد آتی خرید شورت پوزیشن (Short Position) انواع بازار در بورس کالا و به قرار داد آتی فروش، لانگ پوزیشن (Long position)، می‌گویند.

همچنین فروشنده اگر به این نتیجه برسد که کالای او در آینده ممکن است ارزان شود، اقدام به پیش فروش کالای خود (سکه، زعفران، پسته یا زیره) می‌کند. اگر سری به سایت معاملات بورس کالا بزنید، متوجه خواهید شد که بیشتر تمرکز بازار مشتقه بر روی قرار دادهای آتی سکه یک روزه و طلا است و سایر کالاها مانند زعفران و پسته، تنها در فصول خاصی معامله می‌شوند.

در بازار مشتقه، دارایی پایه بر اساس قیمت توافق شده بین خریدار و فروشنده تعیین می‌شود و موجب کاهش نوسان شدید قیمتی در بورس کالا خواهد شد.

• قراردادهای اختیار معامله خرید یا فروش

به‌صورت کلی، قراردادهای اختیار معامله نیز بر روی کالاهایی مانند سکه، زعفران، پسته و زیره قابل انجام است. در نوع قرارداد نیز قیمت قطعی واگذاری یا خرید کالا، در زمان انجام معامله ثبت خواهد شد و قیمت کالا در زمان تحویل (پس از چند ماه یا یک ‌سال)، همان قیمت تعیین شده در ابتدای ثبت معامله است.

معمولا قراردادهای اختیار خرید و فروش، توسط خریدارها کنسل می‌شوند، زیرا همان طور که از اسم این نوع قراردادها مشخص است، خریدار، اختیار این را دارد که معامله را انجام دهد یا خیر.

به‌ عنوان مثال می‌توان گفت که اگر خریدار قرارداد اختیار سکه تمام بهار آزادی، در تیر ماه سال ۹۹ که قیمت سکه ۹ میلیون تومان است، قراردادی را ثبت کند که در سر رسید اسفند سال ۹۹، همین سکه را با قیمت ۱۰ میلیون تومان خریداری کند، اگر سکه در اسفند ماه ۹۹ به بیش از ۱۰ میلیون تومان نرسد، طبیعتا خریدار اختیار معامله، از این معاملات مشتقه انصراف می‌دهد، زیرا سودی را در این معامله کسب نکرده است و می‌تواند همین سکه را ارزان‌تر در بازار پیدا کند. همچنین خریدار قرارداد معامله، باید مبلغی را جهت اتاق پایاپای پرداخت کند که معمولا بسیار ناچیز است.

معاملات مشتقه

نحوه دریافت کد معاملاتی در بازار مشتقه

برای این که بخواهید معاملات آتی یا اختیار معامله را در کالای مورد نظر خود انجام دهید، در ابتدا نیاز دارید تا کد معاملاتی را از کارگزاری خود تهیه کنید. حال ممکن است این سوال برای شما پیش بیاید که آیا با کد بورسی می‌توان در بازار مشتقه فعالیت کرد؟ برای پاسخ به این سوال باید بگوییم که خیر، زیرا بازار مشتقه به‌صورت کلی قوانین دیگری دارد و مانند بورس اوراق بهادار تهران نیست.

پیش نیاز دریافت کد معاملاتی در بازار مشتقه، دریافت کد بورسی است، زیرا در فرم اینترنتی که باید اطلاعات خود را وارد کنید، در محلی نیز باید کد بورسی خود را وارد کنید. حتما قبل از درخواست این کد، استعلام کنید که آیا کارگزاری شما مجوز رسمی برای صدور کد معاملاتی را داشته باشد.

در برخی از کارگزاری‌ها مانند کارگزاری مفید و آگاه، دریافت کد معاملاتی به‌صورت اینترنتی قابل دریافت است. به همین راحتی می‌توانید تا مدارک خود شامل تصویر شناسنامه و کارت ملی را در صفحه کارگزاری خود وارد کنید تا پس از ۲-۳ روز معاملاتی، کد معاملاتی بازار مشتقه برای شما صادر شود. حالا می‌توانید به راحتی وارد معاملات خرید یا فروش اختیار معامله یا قرارداد آتی شوید.

مشخصات قراردادها در بازار مشتقه

• دارایی پایه: دارایی پایه در واقع مبلغ کلی است که برای کالا در زمان تحویل پرداخت خواهید کرد.
• وجه تضمین اولیه: در واقع همان مبلغی است که باید در زمان ثبت قرارداد، به اتاق پایاپای تحویل داده شود.
• حداقل وجه تضمین: حداقل وجه تضمین توسط قانون بورس کالا تعیین می‌شود.
• نماد معاملاتی: هر یک از دارایی‌های مالی در بورس کالا و بازار مشتقه، دارای نمادی هستند که باید حتما توجه کنید تا نام آن را به درستی وارد کنید.
• ساعت معامله
• تاریخ تحویل
• واحد قیمت
• کارمزد معاملات
• حد نوسان قیمت روزانه

در واقع بازار مشتقه، یک بازار جدید در بورس کالا به حساب می‌آید که ویژگی‌های منحصر به فرد خود را دارد و بر اساس بازارهای روز دنیا طراحی گشته است. بازار مشتقه، در واقع بازار مدرنی است که بر این اساس، خریدار و فروشنده، با توجه به قیمت توافقی، کالای مورد نظر خود را پیش خرید یا پیش فروش می‌کنند. یکی از مهم‌ترین جذابیت‌های معاملات مشتقه، دو طرفه بودن آن‌هاست. اوراق مشتقه به دو صورت قرار داد آتی و قرار داد اختیار معامله خرید و فروش وجود دارند و تمامی کالاها یا دارایی‌های پایه بر اساس همین دو نوع اوراق مشتقه، معامله می‌شوند.

معرفی بازار بورس و انواع آن در ایران و ویژگی‌های مهم هریک

معرفی بازار بورس و انواع آن در ایران

بازار بورس سال‌ها است که در کشور تشکیل شده است و فعالان زیادی در ایران درگیر این بازار هستند. تا قبل از اعطای سهام عدالت به مردم، برآوردها حاکی از آن بود که چیزی در حدود پنج میلیون ایرانی در بازار بورس فعال بودند؛ اما اعطای سهام عدالت و به دنبال آزادسازی سهام در سال 1399 منجر به این شد که به یکباره جمع سهام‌داران بازار بورس ایران به عددی نزدیک 50 میلیون نفر برسد. این مسئله در کنار تمام نقاط مثبتی که به همراه دارد و موجب تعمیق بازار سرمایه در بطن جامعه ایرانی می‌شود، نقاط ضعفی را نیز به دنبال دارد. از جمله این نقاط ضعف ورود طیف گسترده‌ای از مردم به بازار است، در حالی که آشنایی مقدماتی با انواع بازار بورس در ایران ندارند.

این مسئله تا حدودی باعث ایجاد مشکلات در بازار می‌شود؛ بنابراین باید نسبت به افزایش آگاهی عمومی در خصوص انواع بازار بورس در ایران نیز تلاش کرد. در این مقاله سعی داریم تا نگاهی مختصر به روند شکل‌گیری بازار بورس در ایران داشته باشیم. پس از آن به معرفی انواع بازار بورس در ایران و همچنین بررسی ویژگی‌های هر کدام از آن‌ها می‌پردازیم. در پایان این مقاله، تصویر نسبتاً کاملی از آنچه در بازار بورس ایران در جریان است، برای خوانند ترسیم می‌شود. در ادامه با ما همراه باشید.

بازار بورس چیست؟

داستان بازار بورس از زمانی شکل گرفت که تعدادی از بازرگانان و تجار با دو مشکل اساسی مواجه شدند:‌

1- مشکل تأمین مالی برای اجرای برنامه‌های اقتصادی در بسیاری از بنگاه‌های اقتصادی به یک چالش جدی تبدیل شده بود و همه تجار و صاحبان کسب‌وکارها به دنبال راهی برای حل این چالش مهم بودند تا با جبران کمبود منابع برنامه‌های اقتصادی و توسعه کسب‌وکارها را به‌پیش ببرند.

2- در برهه‌ای از زمان بازرگانان با ضررهای هنگفتی مواجه می‌شدند که حتی گاهی اوقات منجر به ورشکستگی کامل آن‌ها می‌شد. برای این منظور آن‌ها به دنبال شرکایی بودند که بخشی از بار ضرر و سود کارهای خود را با آن‌ها شریک شوند تا فشار روی دوش‌شان کمتر شود و بتوانند مشکلات را تحمل کنند.

این دو مسئله به مرور زمان باعث تشکیل شرکت‌های سهامی شد. زمانی که تعداد شرکت‌های سهامی رو به افزایش گذاشت، کشورها تصمیم گرفتند با ایجاد بازارهای یکپارچه سروسامانی به فعالیت شرکت‌های سهامی عام بدهند. از دل این تصمیم، بازار بورس بیرون آمد؛ بنابراین بازار بورس، مجموعه‌ای است که شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی از طریق آن با عرضه سهام شرکت خود، کار تأمین مالی را انجام می‌دهند و به این ترتیب برنامه‌های اقتصادی خود را به‌پیش می‌برند. در ادامه پس از بررسی تاریخچه تشکیل بورس در ایران، به معرفی انواع بازار بورس انواع بازار در بورس کالا در ایران می‌پردازیم.

تاریخچه تشکیل بازار بورس در ایران

داستان شکل‌گیری بازار بورس در ایران به سال 1315 شمسی برمی‌گردد. زمانی که یک کارشناس مالی بلژیکی به‌منظور انجام مطالعات مربوط به تشکیل بازار بورس به ایران وارد شد. پایان کار این فرد مصادف شد به آغاز جنگ جهانی دوم و در نتیجه اوضاع سیاسی و اقتصادی ایران به طور کامل برهم خورد. در نتیجه پرونده تشکیل بورس ایران حدود 25 سال به تعویق افتاد. در سال 1341 مجدداً پرونده تشکیل بازار سهام در وزارت بازرگانی باز شد و با همکاری یک تیم بلژیکی اساسنامه تشکیل بورس ایران آماده شد. پس از آن در سال 1345 این اساسنامه به تصویب مجلس شورای ملی رسید و برای اجرا به وزارت بازرگانی و بانک مرکزی ابلاغ شد.

در نهایت با طی یک مسیر پرفراز و نشیب، سال 1347 نخستین بازار بورس ایران آغاز به کار کرد و از آن زمان به این طرف، بورس ایران روزهای خوب و بد بسیار زیادی را تجربه کرده است. صحبت بیشتر در خصوص تاریخ بازار بورس ایران نیاز به مجال دیگری دارد. در ادامه به معرفی انواع بازار بورس در ایران می‌پردازیم.

انواع بازار بورس در ایران

در حال حاضر چهار بازار بزرگ و معتبر بورس در ایران فعال است که سال‌ها از زمان آغاز فعالیت آن‌ها می‌گذرد. این چهار بورس عبارتند از:

1- بورس اوراق بهادار

در ادامه قصد داریم تا ویژگی‌های انواع بازار بورس در ایران را مورد بررسی قرار دهیم.

بورس اوراق بهادار چیست و چه ویژگی‌هایی دارد؟

آن بخش از بازار بورس که بیشتر مردم و سرمایه‌گذاران در آن فعالیت می‌کنند، همین بازار بورس اوراق بهادار است. در این بازار سهام شرکت‌ها و بنگاه‌های اقتصادی در کنار اوراق مشارکت خرید و فروش می‌شود. آن چیزی انواع بازار در بورس کالا که اصطلاحاً در جامعه تحت عنوان بازار بورس شناخته می‌شود، در واقع همین بازار بورس اوراق بهادار است. در عین حال قدیمی‌ترین بازار در بین انواع بازار بورس در ایران نیز همین بورس اوراق بهادار است که در سال 1347 به طور رسمی آغاز به کار کرد.

چند سال قبل که زیرساخت‌های فعلی برای خرید و فروش آنلاین سهام و اوراق در بورس اوراق بهادار فراهم نشده بود، سهام‌داران و فعالان بازار معمولاً در یک مکان دور هم جمع می‌شدند و جریانات بازار را زیر نظر می‌گرفتند. خرید و فروش به‌صورت کاملاً سنتی و دستی صورت می‌گرفت و این مسئله شاید یکی از مهم‌ترین موانع توسعه بورس اوراق بهادار به شمار می‌رفت. سرانجام با ایجاد زیرساخت‌های مناسب امکان خرید و فروش سهام از طریق کارگزاری‌های آنلاین فراهم شد و به این ترتیب گام بزرگی به سمت فراگیر شدن بورس اوراق بهادار در کشور برداشته شد.

برای فعالیت در این بازار نیاز به دو چیز است:

1- داشتن کد معاملاتی بورس که با ثبت‌نام در سامانه سجام این کد قابل دریافت است.

2- ثبت‌نام در یک کارگزاری آنلاین بورس اوراق بهادار به‌منظور فعالیت در بازار به‌صورت آنلاین

البته بازار بورس اوراق بهادار به دو دسته بازار اولیه و ثانویه تقسیم می‌شود که تفاوت این دو بازار در قوانین حاکم بر آن‌ها است. معمولاً راهیابی شرکت‌های داوطلب برای فعالیت در بازار اولیه بورس اوراق بهادار نیازمند رعایت قوانین سخت‌گیرانه‌تری است. فعالیت بازار بورس اوراق بهادار نیز از روز شنبه تا چهارشنبه (به غیر از روزهای تعطیل رسمی) است.

معرفی فرابورس و نگاهی به کاربرد این بازار

در ادامه بحث از انواع بازار بورس در ایران، به فرابورس می‌رسیم. راهیابی شرکت‌ها به بورس اوراق بهادار نیازمند برخورداری از حداقل‌هایی از استاندارد شفافیت عملکرد و همچنین سودآوری است. اگر یک شرکت تمایل به عرضه سهام داشته باشد اما موفق به ارائه اسناد شفاف‌کننده کافی نباشد یا سودآوری آن به‌مراتب در مقایسه شرکت‌های فعال در بورس اوراق بهادار کمتر باشد، این شرکت باید در فرابورس به کار خود ادامه دهد. در فرابورس قوانین فعالیت شرکت‌ها نسبت به بورس اوراق بهادار راحت‌تر است.

بازار فرابورس در ایران بسیار جوان است و در سال 1388 فعالیت خود را آغاز کرده است. فرابورس به‌نوعی سکوی پرتاب شرکت‌هایی قلمداد می‌شود که می‌خواهند در بورس اوراق بهادار فعالیت کنند. این شرکت‌ها با ورود به فرابورس بخشی از مشکلات تأمین مالی خود را برطرف می‌کنند و در کنار آن تلاش می‌کنند تا با کسب استانداردهای مورد نیاز بورس اوراق بهادار به این بازار راه پیدا کنند.

دسته‌بندی بازار فرابورس

علاوه بر اینکه انواع بازار بورس در ایران به چهار دسته تقسیم می‌شود، هر کدام از این چهار دسته نیز زیرمجموعه‌هایی دارند که موجب می‌شود فعالیت آن‌ها سروشکل بهتری پیدا کند. در همین راستا فرابورس سه زیرمجموعه دارد که عبارتند از:‌

1- بازار اول: بازار اول به بازاری گفته می‌شود که دامنه نوسان سهم‌ها در طول یک روز در آن 5 درصد است. به این معنی که سهام یک شرکت در طول هر روز می‌تواند 5 درصد افزایش یا کاهش قیمت را تجربه کند. البته این اعداد ممکن است در مقاطعی با تصمیم شورای عالی بورس دستخوش تغییر شود. همچنین در بازار اول فرابورس حجم مبنایی برای معاملات تعیین نمی‌شود. منظور از حجم مبنا هم آن است که برای آنکه قیمت پایانی یک سهم در عدد خاصی تثبیت شود، باید حجم معاملات در آن قیمت از یک حداقلی عبور کند. لازم به ذکر است که عمده شرکت‌های فعال در فرابورس در بازار اولی قرار می‌گیرند.

مطابق قانون برای فعالیت در بازار اول فرابورس باید حداقل سرمایه شرکت 1 میلیارد تومان، حداقل سهام شناور 10 درصد و حداقل تعداد سهام‌داران 200 نفر باشد و 2 سال از زمان بهره‌برداری از شرکت سپری شده باشد.

2- بازار دوم: این بازار مختص شرکت‌های سهامی عام است که به‌تازگی تأسیس شده‌اند و قصد تأمین مالی برای فعالیت‌های خود را دارند. همچنین شرکت‌های زیان‌ده فرابورس و شرکت‌های سهامی خاصی که به دنبال جذب سرمایه بیشتر برای تبدیل‌شدن به سهامی عام هستند نیز در این بازار قرار می‌گیرند. همان‌طور که مشاهده می‌کنید این بازار در مقایسه با بازار اول فرابورس از شرکت‌های ضعیف‌تری تشکیل شده است.

مطابق قانون برای فعالیت در بازار دوم فرابورس باید حداقل سرمایه شرکت نیم میلیارد تومان، حداقل سهام شناور 5 درصد و 1 سال از زمان بهره‌برداری از شرکت سپری شده باشد.

3- بازار پایه: این بازار که تعداد شرکت‌های کمی در آن فعالیت می‌کند، به رنگ زرد، نارنجی و قرمز تقسیم می‌شود و دامنه نوسان در هریک از آن‌ها به ترتیب 3، 2 و 1 درصد است.

در حال حاضر روزها و ساعات کاری بازار فرابورس ایران نیز مشابه بازار بورس اوراق بهادار است.

با بورس کالا آشنا شوید

سومین بازار از انواع بازار بورس در ایران، بورس کالا نام دارد. این بازار محلی برای خرید و فروش سهام کالا‌های مختلف است. این بازار یک ظرفیت بسیار مناسب برای تولیدکنندگانی است که قصد دارند، محصولات خود را به طور مستقیم در بازار به مصرف‌کنندگان بفروشند. کالاهای متنوعی در حال حاضر در بورس کالا عرضه می‌شود و این ظرفیت وجود دارد که با عرضه برخی کالاهای دیگر در این بازار، هم به شفافیت در نظام توزیع کالا در کشور اضافه شود و هم محصولات به دست مصرف‌کننده واقعی با قیمت بازار برسد.

در حال حاضر انواع کالاهای خام و فرآوری نشده‌ای مانند فلزات (به‌خصوص فولاد)، زعفران، گندم، برنج و … در بورس کالا عرضه می‌شود. قوانین و مقررات نظارتی در بازار بورس کالا تصویب شده است تا به این ترتیب از حقوق تولیدکنندگان و مصرف‌کنندگان صیانت شود و اجازه شکل‌گیری بازار سیاه در بورس کالا داده نشود. تجربه عرضه محصولات مختلف در بورس کالا، تجربه مثبت و درخشانی بوده است و شفافیت به‌عنوان مهم‌ترین دستاورد این بازار در توزیع کالاهای مهم و حساس به شمار می‌رود.

قراردادهای مختلفی در این بازار قابل انعقاد است که برخی از آن‌ها عبارت‌اند از:

1- قرارداد نقدی

در این قرارداد، خریدار تمام مبلغ قرارداد به همراه کارمزد کارگزاری را در به‌صورت نقد پرداخت می‌کند و فروشنده باید حداکثر ظرف سه روز کالای خریداری شده را به او تحویل دهد.

2- قرارداد سلف

در این قرارداد تمام هزینه خرید کالا توسط خریدار پرداخت می‌گردد و در مقابل فروشنده متعهد می‌شود در تاریخ معینی کالا را به خریدار تحویل دهد که بر مبنای توافق بین طرفین تعیین می‌شود.

3- قرارداد نسیه

در این قرارداد کالا به‌صورت فوری به خریدار تحویل داده می‌شود و در مقابل او متعهد می‌شود که در سررسید معینی مبلغ خرید کالا را به فروشنده تحویل دهد.

4- قرارداد آتی

در این قرارداد فروشنده متعهد می‌شود در سررسید معین، مقدار معینی از کالای مشخص را به قیمت مشخص بفروشد؛ در مقابل، طرف دیگر قرارداد متعهد می‌شود همان کالا با همان مشخصات را در سررسید معین بخرد. برای این که هر دو طرف به تعهدات خود عمل کنند، باید مبلغی را به‌عنوان وجه تضمین اولیه توسط هر دو مرجع قانونی پرداخت شود.

5- قرارداد سلف استاندارد

در این قرارداد مقدار معین از یک کالا مبتنی بر متن یک قرارداد در مهلت معینی باید به خریدار تحویل داده شود و تسویه حساب نیز مبتنی بر متن قرارداد صورت می‌گیرد.

6- قرارداد اختیار معامله

همان‌طور که از اسم این قرارداد مشخص است، در آن اختیار خرید یا فروش مقدار معینی از کالا به یک خریدار یا فروشنده اعطا می‌شود.

بورس انرژی چیست و چه کاربردی دارد؟‌

چهارمین نوع از انواع بازار بورس ایران، بورس انرژی نام دارد. بورس انرژی را می‌توان زیرمجموعه‌ای از بورس کالا نام‌گذاری کرد که در واقع در آن حامل‌های انرژی (نفت، گاز، برق و …) و برخی اوراق مبتنی بر آن‌ها خرید و فروش می‌شود. در بین انواع بازار بورس ایران، بورس انرژی جوان‌ترین بازار به شمار می‌رود که در سال 1391 کار خود را با هدف ایجاد شفافیت و همچنین نقدشوندگی بالا در عرضه حامل‌های انرژی آغاز کرد. فعالیت این بورس نقش مهمی در انحصار زدایی بازار انرژی ایران داشت و با توجه به منابع عظیم انرژی در ایران، نقش مهمی را در آیند بازارهای مالی کشور ایفا خواهد کرد.

انجام معاملات در بازار بورس انرژی شرایط خاص و ویژه‌ای دارد. برای مشتریان حقیقی محدودیت‌های زیادی در این بازار در نظر گرفته شده است و معمولاً فضای این بازار برای فعالان حقوقی و شرکت‌ها است.

کلام پایانی

در این مقاله با انواع بازار بورس در ایران آشنا شدیم. برای فعالیت در همه این بازارها باید ابتدا در سامانه سجام ثبت‌نام صورت بگیرد و پس از احراز هویت کد معاملاتی دریافت شود. سپس با ثبت‌نام در یک کارگزاری آنلاین، امکان فعالیت در بازار فراهم می‌شود. نکته مهم این است که فعالیت در انواع بازارهای بورس در ایران مختص طیف‌های خاصی از مردم است. همان‌طور که اشاره کردیم بخش اعظم فعالان بورس ایران در بورس اوراق بهادار و سپس فرابورس فعالیت می‌کنند.

آگاهی و شناخت کافی از بازارهای مالی شرط اول برای حضور در انواع بازار بورس در ایران به شمار می‌رود. ما در فینوتیپس در کنار شما هستیم تا قدم‌به‌قدم به سمت تبدیل‌شدن به یک معامله‌گر موفق حرکت کنیم. آموزش‌های فینوتیپس در کلاب‌هاوس را دنبال کنید تا از طریق گفتگو و تعامل با هم فعالیت در بازار بورس ایران را به‌خوبی یاد بگیریم. در کلاب‌هاوس به سوالات شما عزیزان نیز پاسخ می‌دهیم. فینوتیپس یک بستر نوآورانه برای آموزش فعالیت در انواع بازار در بورس کالا بازارهای مالی است.

بیش از ۲ میلیون تن انواع کالا و محصول در بازار فیزیکی بورس کالا

در بازار فیزیکی بورس کالا در هفته گذشته، بیش از ۲ میلیون تن انواع کالا و محصول به ارزش ۱۳.۳ همت معامله شد.

بیش از ۲ میلیون تن انواع کالا و محصول در بازار فیزیکی بورس کالا

به گزارش خبرنگار حوزه بورس خبرگزاری صداوسیما به نقل از کالاخبر، در هفته منتهی به ۶ خرداد، ۲ میلیون و ۹۰ هزار و ۵۹۰ تن انواع کالا به ارزش بیش از ۱۳ هزار و ۳۰۰ میلیارد تومان در بازار فیزیکی بورس کالا دادوستد شد. بیشترین حجم معاملات هفته قبل مربوط به سیمان، سنگ آهن و فولاد در تالار محصول‌های صنعتی و معدنی و مواد پلیمری، قیر و لوب کات در تالار فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی بود.

در تالار محصول‌های صنعتی و معدنی بورس کالای ایران یک میلیون و ۸۱۴ هزار تن انواع کالا به ارزش بیش از ۷ هزار و ۳۱۳ میلیارد تومان معامله شد.

جزییات معاملات در تالار محصول‌های صنعتی و معدنی به شرح زیرند:

یک میلیون و ۳۲۳ هزار و ۹۵۵ تن سیمان
۲۰۱ هزار تن سنگ آهن
۹۴ هزار و ۵۵۹ تن فولاد
۵۴ هزار و ۵۰۰ تن آهن اسفنجی
۱۰ هزار و ۲۵۰ تن آلومینیوم
۷ هزار و ۷۰۰ تن مس
۵۰۰ تن کک
۶۰ تن سرب
۲۵ هزار و ۲۹۰ تن روی
۲۰۰ تن کنسانتره مولیبدن
۳۰ تن کنسانتره فلزات گرانبها
۲۱ کیلوگرم شمش طلا
۳۶ دستگاه خودرو کارا نیز در سیستم معاملات مازاد عرضه (مچینگ) به ثبت رسید.

در هفته معاملاتی مذکور در دو بخش داخلی و صادراتی تالار فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی، ۲۵۸ هزار و ۸۶۳ تن انواع کالا به ارزش ۵ هزار و ۸۰۰ میلیارد تومان به فروش رسید.

جزییات معاملات تالار فرآورده‌های نفتی و پتروشیمی به شرح زیر است:

۹۱ هزار و ۲۲۵ تن مواد پلیمری
۵۷ هزار و ۵۶۸ تن قیر
۳۵ هزار تن لوب کات
۲۹ هزار و ۳۰۰ تن وکیوم باتوم
۳۶ هزار و ۷۹۰ تن مواد شیمیایی
یک هزار و ۵۷۰ تن گوگرد
۴ هزار و ۸۰۷ تن روغن پایه
۱۸۰ تن آرگون
همچنین ۱۷ هزار و ۴۵۷ تن کالا نیز در بازار فرعی به فروش رسید.

۶۵۱ هزار تن انواع محصول در سبد خریداران بورس کالا

خودروهای سنگین از این تاریخ به بورس‌کالا می رود

تالارهای مختلف بورس کالای ایران امروز شنبه ۲۹ مرداد ماه میزبان معامله ۶۵۱ هزار و ۴۱۱ تن انواع کالا و محصول بودند.

به گزارش روند بازار به نقل از کالاخبر ، به این ترتیب تالار محصولات صنعتی و معدنی میزبان دادوستد ۸۲ هزار تن آهن اسفنجی، ۲۶۵هزار تن گندله سنگ آهن و ۲۸ هزار و ۴۹۰ تن ورق فولادی بود.

تالار فرآورده های نفتی و پتروشیمی نیز معامله ۲ هزار و ۹۵۶ تن مواد پلیمری، ۱۱ هزار و ۵۰۰ تن مواد شیمیایی، ۵۰۰ تن گوگرد و ۶۷۶ تن PDA TAR را تجربه کرد.

تالار حراج باز هم میزبان دادوستد ۱۸۰ هزار تن کنسانتره سنگ آهن و ۱۳ هزار و ۹۰۰ تن وکیوم باتوم بود.

۹ هزار و ۴۹۵ تن سیمان نیز در سیستم معاملات مچینگ به ثبت رسید.

۱۵ هزار و ۳۲۰ تن قیر، ۳۰ هزار تن گوگرد و ۵ هزار تن شمش آلومینیوم نیز در تالار صادراتی بورس کالا به فروش رسید.

مطالب مرتبط:

روند بازار

پایگاه خبری روند بازار با هدف اطلاع رسانی اخبار و رویدادهای ایران و جهان پس از کسب مجوز از وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در خردادماه سال ۱۳۹۷ فعالیت خود را آغاز کرد. بررسی روندهای اقتصادی، اجتماعی، فرهنگی، ورزشی و سیاسی از اهداف راه اندازی پایگاه خبری روند بازار است.



اشتراک گذاری

دیدگاه شما

اولین دیدگاه را شما ارسال نمایید.